’ઠીક લખતો. બહુ ખરાખ નહિ, પણ ગંભીર વિચાર ને મિથ્યા વેગ.‘
’ક્યારેક સાચે, સચ્ચાઈનાં આંસુ પાડ્યાં છે!‘
’ક્યારેક શુદ્ધ શ્રદ્ધામાં લખ્યું છે!‘
’ભવિષ્યવાદી હતો, અસંતોષી હતો, કંઈક અભિમાની પણ હતો!‘
’છતાં ત્યાં જીવન ન હતું, જે હતું તે જીવનનું જોમ હતું!‘
અમરનાથે એકાંતવાસ સ્વીકાર્યો પછી ટીકાકારોનાં આ વાગ્બાણ હતાં.
એ કંઈ સાંભળતો ન હોય તેમ, અમરનાથ એકાંતમાં જે અને તે કર્યા કરતો. પછી એક દિવસ એણે પોતાનો એવો સર્વસંગ્રહ એક જૂના દેવમંદિરના ભૂગર્ભમાં મૂક્યો, પ્રણામ કર્યા; ને ત્યાંથી પાછો ફર્યો.
બીજે દિવસે એ પોતાના જીવન પર વિચાર કરતો હતો.
તે દિવસે કોયલને બોલતી જોઈ ને તે જરાક હસ્યો હતો. તે પળથી એનું ’નવું પર્વ‘ હતું: ’કોયલ જેમ પોતાના તાનમાં પોતે મસ્ત છે, તેમ પોતાના તાનમાં મસ્ત રહેવું એ પણ એક કલા નહિ હોય?‘ પછી જ એણે વિચાર્યું કે તો તો મનુષ્ય માટે કે મનુષ્યના ડરથી, પ્રલોભનથી કે પવન સાથે રહેવું, ઈશ્વરદત્ત પ્રસાદ કેમ ભૂંસી નખાય? તેમ જ મનુષ્યની બેદરકારી કરતાં ઈશ્વરની મહેરબાની મોટી છે એ પણ કેમ તજાય? આ કોયલના ટહુકાર કોણે સાંભળ્યો?