પૃષ્ઠ:Hriday Vibhuti.pdf/૧૨૫

વિકિસ્રોતમાંથી
Jump to navigation Jump to search
આ પાનું પ્રમાણિત થઈ ગયું છે.
વિકાસ:૧૧૭
 


‘ત્યારે તમે અમારા શેઠને ઓળખો છો ખરા ?'

‘કેમ ના ઓળખીએ ? મારો આખો વેપાર એક મહિનામાં તોડી પાડ્યો ને !' હોટેલ માલિકે કહ્યું.

‘તમારો વેપાર ? શેઠની અહીં કે શહેરમાં હોટેલ બોટલ નથી.'

'હોટેલનું તો ઠીક છે. પણ... હવે તમે શેઠના જ માણસ... તમને શું કહીએ ?'

‘અમે શેઠના વેચાણ નથી કાંઈ ! સમજ્યા ? આજની રાત પૂરતા સાથમાં. અમે પણ ગમે તે ધંધામાં ભાગલાગ કરીએ.'

હોટેલવાળાએ બન્ને ગામડિયાઓ તરફ જોયું. જરા ધારીને જોયું. તેમની આંખમાં મુશ્કેલ કામ કરવાની શક્તિ દેખાઈ ખરી.

‘શો ધંધો કરી શકો?' તેણે પૂછ્યું.

‘બતાવી જુઓ એટલે વાત. આપણે ગમે તે ધંધાની તૈયારી છે.' માનસીંગે કહ્યું.

‘સિગારેટ લેશો કે ?’ હોટેલવાળાએ પૂછ્યું.

‘લાવો; નાખો એક પાકીટ.' હરિસીંગ બોલ્યો. બીડી પીવાની એક પણ તક તે જવા દેતો નહિ.

વાતમાં અંતે એમ નીકળી આવ્યું કે ગામના માસ્તરને કન્યા જોઈતી હતી તે પૂરી પાડવા હોટેલના માલિકે પાંચ હજાર રૂપિયાના મહેનતાણાથી કબૂલ કર્યું હતું. માસ્તર બ્રાહ્મણ હતા એમ તે કહેતા અને દૂરના ગામડામાંથી વર્ષો પહેલાં આ ગામે આવી રહ્યા હતા. તેઓ પરણેલા હતા. પણ પત્ની ગુજરી જવાથી દુઃખના માર્યા ગામ છોડી પરગામ આવ્યા હતા. બાળકોને ભણાવવાની ગામમાં સગવડ ન હતી એટલે ગામે ઉઘરાણું કરી તેમને રાખ્યા. અને ધીમે ધીમે શિક્ષક લોકપ્રિય બનતા ચાલ્યા.

શરૂઆતમાં તે પોતાને આર્યસમાજિસ્ટ કહેવડાવતા. વેદ, હોમ, હવન અને બ્રહ્મચર્ય સંબંધી તેઓ ખૂબ વાતો કરતા અને જરૂર પડ્યે ભાષણો પણ આપતા. તેમના કથનનો મોટો ભાગ લોકો સમજતા નહિ, છતાં એ કોઈ બુદ્ધિશાળી વિદ્વાન માણસ છે એમ લોકોમાં માન્યતા ફેલાઈ.

અસહકાર વખતે તેમણે ખાદી ધારણ કરી ચરખા ફેરવવા માંડ્યા, પ્રભાત ફેરીઓ ગોઠવવા માંડી અને ચાની હોટેલવાળાઓના વિરોધ સામે થઈ ચા વિરુદ્ધ પ્રચાર કરવા માંડ્યો.

પરંતુ તેમણે અંત્યજોને અસ્પૃશ્ય ન ગણવા જોઈએ એવું ભાષણ કર્યું ત્યારથી ગામલોકોએ તેમના પ્રત્યે અભાવ દેખાડવો શરૂ કર્યો. ગામની