એવું છે જ નહીંં.’ પોતે કાયદાના, નીતિના તે શિષ્ટાચારના બધા નિયમો કેવા પાળેલા એ એને યાદ આવ્યું. ‘આ આરોપ તો ન જ કબુલ કરી શકાય,’ તેણે મનમાં કહ્યું; ને તેના હોઠ પર કટાક્ષવાળું સ્મિત ફરક્યું—જાણે કોઇ એ સ્મિત જોઇ શકવાનું હોય ને તેનાથી છેતરાવાનું હોય ! ‘ત્યારે આનો કશો ખુલાસો નથી ! દર્દ, મૃત્યુ... શાને સારુ ?’
બીજા એ અઠવાડિયાં આ રીતે વીતી ગયાં. એ પખવાડિયામાં ઇવાન ને તેની પત્નીને મનગમતો એક બનાવ બન્યો. પેટ્રીશેવે વિધિપૂર્વક લીઝાની પાસે લગ્નનું માગું કર્યું. એ બનાવ એક દિવસ સાંજે બનવા પામ્યો. બીજે દિવસે આ ખુશખબર પતિને કેવી રીતે આપવી એનો વિચાર કરતી કરતી પ્રાસ્કોવિયા તેના ઓરડામાં આવી. પણ આગલી રાતે જ ઈવાનની સ્થિતિમાં નવા બગાડો થયો હતો. પ્રાસ્કોવિયા આવી ત્યારે તે સોફામાં જ, પણ રોજના કરતાં જુદી સ્થિતિમાં, પડ્યો પડ્યો કણસતો હતો, ને એકીટસે સામે જોઇ રહ્યો હતો.
પ્રાસ્કોવિયા એને દવા લેવાનું યાદ કરાવવા ગઇ, પણ ઇવાને એના તરફ આંખ ફેરવી એવી નજરે જોયું કે એની જીભ જ સિવાઇ ગઇ. એ નજરમાં એટલી બધી શત્રુતાનો—ખાસ કરીને એના પ્રત્યે — ભાવ ભરેલો હતો.
‘ઈસુને ખાતર મને શાન્તિથી મરવા દો!’ ઇવાને કહ્યું.
પ્રાસ્કોવિયા પાછી જતી રહી હોત, પણ એ જ પળે તેની દીકરી આવી ને અંદર પિતાને ‘સુપ્રભાતમ્’ કરવા ગઈ. ઇવાને પત્ની સામે નાખી હતી તેવી જ નજર દીકરી સામે નાખી, ને એણે તબિયતની ખબર પૂછી તેના જવાબમાં મોઢું ચડાવીને કહ્યું : ‘મારી ઊઠવેઠ તમારે હવે ઝાઝા દહાડા નહી કરવી પડે.’ માદીકરી બંને ચૂપ થઇ ગયાં, ને થોડોક વખત બેસી ચાલ્યાં ગયાં.
